Gözde Furuncu
16.03.2026SX000i 4.0 Sürüm Yenilikleri
Ürün ve Hizmet Yaşam Döngüsünde Çevresel Etki ve Operasyonel Mükemmellik- SX000i
“ Karmaşık sistem mühendisliği süreçlerini daha şeffaf, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir yapıya kavuşturan SX000i Sürüm 4.0, projelerinizde teknik mükemmeliyete giden yolu yeniden tanımlıyor.“
SX000İ SÜRÜM 3.1 ve SÜRÜM 4.0 KARŞILAŞTIRMASI
Nisan 2023'te yayımlanan SX000İ 3.1 sürümünün son güncellemesi 28 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirilmiştir. SX000İ 2.2 sürümüne göre idari bir güncelleme olan 3.1 sürümü, telif haklarındaki değişiklikleri yansıtacak şekilde güncellenmiştir.
SX000İ 4.0 sürümü, 7 Aralık 2025 tarihinden itibaren S-Serisi resmi internet sitesinde (www.s-series.org) yayımlanmaya başlanmıştır. SX000İ 4.0 sürümünde; S Serisindeki diğer özelliklerle daha fazla uyum, IPS Yöneticisi faaliyetlerini veya karar alma süreçlerini desteklemek için İş Kuralları Karar Noktalarının belirlenmesi (BRDP) ile veri modeli güncellenmiştir.
Yapılan değişiklik ile SX000İ spesifikasyonunda yaklaşık 145 sayfalık bir hacim artışı sağlanarak önemli güncellemeler gerçekleştirilmiştir.
SX000İ 4.0 sürümü ile birlikte;
GENEL
SX000i'nin bu 4.0 sürümüne dahil edilen değişiklikler, mevcut süreçlerde yapılan iyileştirmeler ve birkaç bölümde yeni içerik eklenmesinin bir sonucudur. Ayrıca, SX000i veri modeli, SX002D'de belgelenen S-Serisi IPS Spesifikasyonlarının ortak veri modeli ile uyumlu bir şekilde güncellenmiştir.
TEKNİK VE EDİTORYAL DEĞİŞİKLİKLER
Teknik ve editoryal değişiklikler, bu SX000i Sürüm 4.0'daki değişiklik işaretleri ile gösterilmemiştir. Herhangi bir editoryal değişiklik, öne çıkarılmış sayfalarda açıklanmamıştır.
Not: S-Serisi bilgi paketinin tümünün bakımını yapmak için yeni bir uyumlu süreç, telif hakkı sayfalarından hemen sonra yer alan yeni "S-Serisi Bilgi Paketinin Bakımı" belgesinde açıklanmaktadır.
BÖLÜM 1-GİRİŞ
Para 1.4- “Tasarımın ideal noktası” tanımını eklendi.
-
Takas (trade-off) faaliyeti, performans-zaman eğrilerini tek bir grafik üzerinde üst üste getirerek grafiksel olarak gösterilebilir. Çoğu tasarım eğrisinin kesişimi, bazen "tasarımın en uygun noktası" olarak adlandırılan optimal takas noktasını tanımlar. Basitçe, tasarımın en uygun noktası, en iyi tasarım çözümünü sunan takas noktasını ifade eder. Buna bağlı Şekil 1 de eklenmiştir.
Para 3- “Spesifikasyonun Bakımı” bilgilerine ait detaylar, yeni uyumlu “S-Serisi Bilgi Paketi Bakımı” sayfasına bir bağlantı ile eklendi.
Para 4- Katkıda bulunanlar listesi güncellendi.
-
SX000i'nin geliştirilmesine ve yayımlanmasına katkıda bulunan şirketler/organizatörler listesine aşağıdaki firmalar eklendi.
-
Airbus Defence and Space (France, Germany & Spain)
-
Babcock International (UK)
-
CDS Defence & Security (UK)
-
NL MOD (NL)
-
Pennant PLC (UK)
-
Pentecom Inc (USA)
-
Thyssenkrupp (Germany)
-
WR System (USA)
BÖLÜM 2- IPS ÇERÇEVESİ
Para 3.2 − IPS süreçleri analizine çevresel etki eklendi.
-
“Uygulanabilir, ekonomik ve çevresel açıdan sağlam tasarım çözümlerini mümkün kılacak ölçüde teknik gereksinimleri geliştirin” maddesi ile çevresel etki eklenmiş oldu.
Para 4.1 − Üst Düzey IPS sürecinin yeniden düzenlenmesi sağlandı.
Optimize edilmiş destek çözümünü geliştirme yöntemi aşağıdaki şekilde detaylı açıklanmıştır.
− Desteği hazırlama
− Destek için tasarım yapma
− Desteği geliştirme
− Desteği edinme
− Desteği sağlama
− Desteği geri çekme
Para 5.4.4 − Tedarik desteği için ana faaliyetlerin girdi/çıktıları güncellendi.
-
Garanti Yönetimi aktivitesi içerisinde bulunan girdiler (Tasarım mühendisliği verileri, IPS planı, LSA veritabanı, Demodelik raporu, Tedarikçi verileri, Destek konsepti) Tedarik Verisi Sağlama aktivitesine eklenmiştir.
Para 6.2.3 − Destek mühendisliği analizine çevresel etki eklendi.
-
Destek mühendisliği analizi, genel sistem mühendisliği çabasının ayrılmaz bir parçası olması gereken bir tasarım analiz sürecidir ve bu nedenle IPS ile sistem mühendisliği alanı arasında ana bir ara yüzdür. Destek mühendisliği, beş sistem performans özelliğinin Ürünün etkinliği, güvenliği, desteklenebilirliği veya görev güvenilirliği üzerindeki etkisini ölçer. Bu özellikler şunlardır:
-
Güvenilirlik
-
Kullanılabilirlik
-
Bakım yapılabilirlik
-
Yetenek
-
Test edilebilirlik
-
Çevresel etki
Para 7.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) ile değiştirildi.
-
Manpower and personnel paragrafı, workforce ve personnel olarak değiştirildi. İlgili paragraf; İş gücü ve personelin amacı, gerekli niteliklere ve becerilere sahip personeli belirlemek, planlamak ve kaynak sağlamaktır.
Para 8.14 − IPS öğeleri veya etki alanları arasında değiş tokuş edilen verilere “Çevresel Etki raporu” eklendi.
-
Çevresel etki raporu, Ürün veya destek sisteminin çevresel etkileriyle ilgili herhangi bir analiz sonuçlarını özetler. Çevresel etki raporu, IPS öğesi “Tasarım etkisi” nde oluşturulur.
Para 8.38 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) ile değiştirildi.
-
Manpower and personnel raporu, workforce ve personnel raporu olarak değiştirildi. İlgili paragraf; İşgücü ve personel raporu, bir Ürünü ömrü boyunca işletmek ve desteklemek veya bir hizmet sağlamak için gereken doğru beceri ve derecelere sahip personeli tanımlar. İşgücü ve personel raporu, IPS öğesi "İşgücü ve Personel" içinde oluşturulur.
BÖLÜM 3- IPS PROGRAMINDA S-SERİSİ SPESİFİKASYONLARININ KULLANIMI
Para 2.1.1 – Etki alanlar (domain) listesine “Çevre” etki alanı eklendi.
-
“Küresel tedarik zinciri, Program Yönetimi, Mühendislik, Emniyet, Konfigürasyon Yönetimi, Kalite, Entegre Ürün Destek, Üretim” etki alanlarına ek “Çevre” etki alanı eklenmiştir.
Para 2.1.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) kullanıldı.
-
Entegre ürün destek elemanlarından manpower&personnel yerine workforce&personnel kullanılmıştır.
Para 2.2.1 − Etki alanlar (domain) listesine “Çevre” etki alanı eklendi.
-
“Küresel tedarik zinciri, Program Yönetimi, Mühendislik, Emniyet, Konfigürasyon Yönetimi, Kalite, Entegre Ürün Destek, Üretim” etki alanlarına ek “Çevre” etki alanı eklenmiştir.
Para 2.2.1 − Etki Alanları (Domain) listesinden “Life Cycle Cost (Yaşam Döngüsü Maliyeti)” silindi.
Para 2.2.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) kullanıldı.
-
Entegre ürün destek elemanlarından manpower&personnel yerine workforce&personnel kullanılmıştır.
Para 2.3.1 − Etki alanlar (domain) listesine “Çevre” etki alanı eklendi.
-
“Küresel tedarik zinciri, Program Yönetimi, Mühendislik, Emniyet, Güvenlik, Konfigürasyon Yönetimi, Kalite, Entegre Ürün Destek, Üretim” etki alanlarına ek “Çevre” etki alanı eklenmiştir.
Para 2.3.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) kullanıldı.
-
Entegre ürün destek elemanlarından manpower&personnel yerine workforce&personnel kullanılmıştır.
Para 2.4.1 − Etki alanlar (domain) listesine “Çevre” etki alanı eklendi.
-
“Küresel tedarik zinciri, Program Yönetimi, Mühendislik, Emniyet, Güvenlik, Konfigürasyon Yönetimi, Kalite, Entegre Ürün Destek, Üretim” etki alanlarına ek “Çevre” etki alanı eklenmiştir.
Para 2.4.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce (İşgücü) kullanıldı.
-
Entegre ürün destek elemanlarından manpower&personnel yerine workforce&personnel kullanılmıştır.
Para 2.5 − S-Serisi Bütünleşik Ürün Desteği Özellikleri paketi yeni düzeni ile Şekil 19’da güncellendi.
-
Etki alanları, müşteri gereksinimleri, kullanım aşamaları dahil edilmiş olup S-Serisi Bütünleşik Ürün Desteği Özellikleri paketi yeni düzeni ile güncellenmiştir.
Para 2.7 − Şekil 22 “Faaliyet – spesifikasyon eşleme tablosu” güncellendi.
BÖLÜM 4- IPS PROGRAM REHBERİ
Para 2.1 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için 'Manpower' yerine 'Workforce' kullanıldı.
-
Entegre ürün destek stratejisi genellikle şunları içerir; Tedarik, bakım, işgücü, teknik veri, eğitim, tesisler ve fikri mülkiyet gibi IPS unsurları ve ürün özelindeki öğeler için alt düzey stratejiler
Para 10.5 − Çevre alanını tanımlamak amacıyla 10.5 paragrafı eklendi.
-
Aşırı hava olaylarının daha sık yaşanması, doğal yaşam alanlarının kaybolması ve tahrip olması ile değişen iklime uyum sağlama maliyetlerinin ve zorluklarının artması, çevresel etkinin dikkate alınmasının bu kadar önemli olmasının çeşitli nedenlerinden bazılarıdır. Çevre alanının amacı, ürün ve hizmetlerin çevre üzerindeki etkilerini çevresel sürdürülebilirliği teşvik ederek azaltmaktır. Bu alan, çevresel etkileri, riskleri ve tehlikeleri belirlemeye odaklanır ve bunları tüm yaşam döngüsü boyunca azaltmak ve yönetmek için çalışır. Bu potansiyel etkilerin erken analiz edilmesi, ürün ve hizmetlerin tasarımının çevresel etkileri mümkün olduğunca minimize edecek şekilde yapılmasını sağlar.
Para 12.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için 'Manpower' yerine 'Workforce' kullanıldı.
-
Personel entegrasyonu tablosunda (tablo 10) workforce kullanılmıştır.
BÖLÜM 5- HER YAŞAM DÖNGÜSÜ AŞAMASI SÖZLEŞME TÜRÜ İÇİN IPS FAALİYETLERİ
Para 3.2 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için 'Manpower' yerine 'Workforce' kullanıldı.
-
Geliştirme aşamasında IPS faaliyetleri başlığı altında; Paketleme, Taşıma, Depolama ve Nakliye (PHST) gereksinimleri analiz edilir ve şunlar belirtilir:
-
Konfigürasyon düzgün bir şekilde yönetilir
-
Demodelik yönetimi düzgün bir şekilde yapılır
-
Bilgisayar kaynakları analizi düzgün bir şekilde yapılır
-
LDA verileri saklanır, dağıtılır ve konfigürasyon kontrolü altındadır
-
Operasyonel uygunluk öngörülür
-
Belirlenen tesis ve altyapı gereksinimleri
-
İş gücü ve personel analizi doğru bir şekilde yapılır
-
Destek ve eğitim ekipmanı gereksinimleri belirlenmiş ve sistem mühendisliği bilgilendirilmiştir
Para 3.3 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için 'Manpower' yerine 'Workforce' kullanıldı.
-
Üretim aşamasında IPS faaliyetleri başlığı altında 'Manpower' yerine 'Workforce' kullanıldı.
BÖLÜM 6- DESTEK SİSTEMİ TASARIM ETKİNLİĞİ
Para 2.5 − Cinsiyet tarafsızlığını sağlamak için Manpower yerine Workforce kullanıldı.
-
Performans hedeflerinden olan; Maintenance Ratio (Bakım Oranı), Operating and Support Cost (İşletme ve Destek Maliyeti) değerlerinin açıklamasında ve tablo 3 içerisinde metrik sütun başlıklarının isimlerinde bulunan manpower kelimesi yerine workforce kullanıldı.
Para 2.5 − Ortalama Aktif Bakım Kesinti Süresi (MAMDT), Ortalama Önleyici Bakım Süresi (MPMT), Görev Güvenilirliği (Rmission), Göreve Uygun Olmayan Bakım (NMCM) ve Göreve Uygun Olmayan Tedarik (NMCS) değerlerinin hesaplamaları eklendi.
BÖLÜM 7- VERİ YÖNETİMİ
Tüm- Daha iyi anlaşılması için sadece editoryal değişiklikler yapıldı.
Tüm– “Veri Yönetimi” adı altında yeni bölüm eklendi.
BÖLÜM 8- SX000İ'YE KARŞI UYARLAMA VE SÖZLEŞME YAPMA
Tüm– “Veri Yönetimi” adı altında yeni bölüm eklendi.
-
Tablo 6, bir program veya proje kapsamında veri setleri, veri alışverişleri ve veri yönetimi ile ilgili BRDP’lerin listesini sunmaktadır.
Para 4− “İş Kuralları Karar Noktasını” tanımlamak için paragraf eklendi.
-
BRDP (Business Rules Decision Point), bir kullanıcının bir S-Serisi spesifikasyonunu proje ihtiyaçlarına göre nasıl uyarlayacağına karar vermesi gereken noktayı ifade eder. Spesifikasyonun uyarlanması sırasında, metin içinde dolaylı olarak yer alan birden fazla karar alınması gerekir; BRDP’lerin amacı bu kararları açık, görünür ve kullanıcı tarafından tek tek yanıtlanabilir hâle getirmektir. Her BRDP belirli bir konuya odaklanarak kullanıcıya rehberlik eder. SX000i, hem tüm S-Serisini etkileyen proje seviyesindeki BRDP’leri hem de yalnızca SX000i sürecini etkileyen SX000i’ye özgü BRDP’leri kapsar. SX000i’ye özgü BRDP’lerin hangi durumlarda diğer S-Serisi spesifikasyonlarını etkilediğini belirlemek ise proje sorumluluğundadır.
Para 4.4− Bir program veya proje ile ilgili organizasyon, yönetim ve/veya sözleşmesel yönleriyle ilgili tüm BRDP'leri listelemek için paragraf eklendi.
-
Tablo 3, bir program veya projenin organizasyon, yönetim ve/veya sözleşmesel yönleriyle ilgili BRDP'lerin listesini sunmaktadır. Bu kararların birçoğunun program/proje düzeyinde alınması mümkündür, ancak IPS düzeyinde veya hizmette olma aşamasında farklı olma potansiyeli vardır.
BÖLÜM 9- IPS PROGRAM VERİ MODELİ
Tüm bölümde - SX000i Spesifikasyonu 4.0’ın Bölüm 9’u, veri modelinin SX002D Issue 3.0 ile uyumlu hale getirilmesini amaçlayan kapsamlı güncellemeler içermektedir. Bu güncellemeler, esas olarak CDM (Common Data Model) ile entegrasyon, veri standartlarının tutarlılığı ve UoF’lerin (Unit of Function) modernizasyonu üzerine odaklanmıştır.
Başlıca amaçlar şunlardır:
-
SX000i UoF’lerinin CDM ile uyumlu hale getirilmesi.
-
Finansal, proje ve organizasyon verilerinde standartlaşma sağlanması.
-
Risk, görev, mesaj ve raporlama süreçlerinin CDM üzerinden yönetilmesi.
-
Yeni fonksiyonel gereksinimler için yeni UoF’lerin eklenmesi.
-
Eski niteliklerin güncellenerek veri modelinde tutarlılık sağlanması.
Bu değişiklikler, IPS Program veri modelini daha modüler, esnek ve CDM uyumlu bir yapıya dönüştürmüştür ve eski SX000i sürümlerinden modern veri yönetim sistemlerine geçişi kolaylaştırır.
BÖLÜM 10- VERİ ELEMAN LİSTESİ
Tüm− Yeni yazım yönergelerine uyması için grup (class) isimleri, öznitelik adları ve stereotipler yeni stil formatıyla güncellendi.
Para 2− SX001G Sürüm 3.0 ve SX000i veri modeline uygun olarak sınıf tanımları güncellendi.